و شايد اين‌قدر كه مذكور شد تركش اولى است ؛ زيرا كه سالك ، محتاج نيست به شنيدن از غير خود ؛ يعنى مىبايد به رياضات و مجاهدات ، سلوك در طريق الى اللّه [ كند ] تا به عين اليقين برخورد به مقامات باطن خود . و آن كسى كه نچشيده باشد اين مذاق را ، منتفع نمىشود به اين ذوق : * اين باده ندانى به خدا تا نچشى * . و شايد استماع آن قبل از ذوق ، باعث مىشود وحشت را ؛ زيرا كه نمىفهمد ، ليكن خالى از فايده نيست ؛ زيرا كه بشنود و بداند كه امر سلوك در طريق حقّ تعالى ، فوق آن است كه گمان كرده و اندازه نموده در ذهن و خيال قاصر خود ، و باعث تصديق شود آنچه را از حكايات و مكاشفات [ كه ] خبر داده‌اند از اولياء ، و اگر بعد از استماع و استحضار ، تكذيب نمايد مثل آن است كه قبل از استماع تكذيب مىكرد : وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ « 97 » ؛ اين است عبارت صاحب كتاب « احياء العلوم » » « 98 » . و به غلط و اشتباه نيفتى از عبارات ؛ زيرا كه شواهد از اهل عصمت ص بر آن ، در احاديث بسيار است ؛ چنان‌كه از حضرت صادق ص وارد است كه : « لنا مع اللّه حالات ؛ حالة فيها هو نحن ، و حالة فيها نحن هو ، و مع ذلك هو هو و نحن نحن » « 99 » ؛ و ان شاء اللّه در « باب معرفت » مفصّلا خواهد آمد . پس به فرمودهء حضرت ، مىبايد سالك الى اللّه ، حالات خود را بسنجد با حالات ائمّهء هدى و مقتدايان دين ، و موافق كند تا مغرور نشود ، [ و ] در طريق واقف نگردد .

--> ( 97 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 233 رجوع شود . ( 98 ) - « احياء العلوم » 3 : 392 - 395 ( ترجمه و تلخيص ، همراه بعض توضيحات حضرت مؤلّف ( قده ) ) ( 99 ) - ما را با خداى تعالى حالاتى است ؛ حالتى است كه در آن حالت او ماست ، و حالتى است كه ما اوييم ، و با اين همه ، او اوست و ما ماييم : « شرح الاربعين » : 213